1. Tiềm năng và dư địa lớn cho trái cây nhiệt đới Việt Nam
Theo đánh giá từ Thương vụ Việt Nam tại Thổ Nhĩ Kỳ, trái cây tươi của Việt Nam hiện mới chỉ xuất hiện với số lượng hạn chế tại một số siêu thị cao cấp, cửa hàng thực phẩm châu Á và các nhà nhập khẩu phục vụ cộng đồng người nước ngoài ở Istanbul và Ankara. Tuy nhiên, tiềm năng mở rộng thị phần tại quốc gia này vẫn còn rất lớn.
Những mặt hàng trái cây nhiệt đới của Việt Nam có triển vọng xuất khẩu cao bao gồm:
- Trái cây tươi: Dừa tươi, thanh long, xoài, sầu riêng.
- Sản phẩm chế biến: Trái cây cắt đông lạnh và cấp đông nhanh.
Đây là nhóm sản phẩm mà Thổ Nhĩ Kỳ không có lợi thế sản xuất hoặc sản lượng trong nước còn rất hạn chế. Trong khi đó, nhu cầu tiêu thụ trái cây nhiệt đới tại đây lại đang tăng mạnh nhờ:
- Sự bùng nổ của ngành du lịch, hệ thống nhà hàng – khách sạn (HORECA) và các chuỗi cà phê.
- Lượng khách du lịch quốc tế và người nước ngoài sinh sống gia tăng tại các đô thị lớn như Istanbul, Ankara, Izmir và Antalya.
- Xu hướng người tiêu dùng tìm kiếm các sản phẩm thực phẩm lành mạnh, tốt cho sức khỏe.
Các chuỗi bán lẻ lớn tại Thổ Nhĩ Kỳ đã bắt đầu đưa nhiều mặt hàng trái cây nhập khẩu cao cấp vào hệ thống. Tạo tiền đề để trái cây Việt Nam mở rộng độ phủ trong thời gian tới.
2. Thách thức đối với doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam
Dù dư địa thị trường còn rộng mở, doanh nghiệp Việt Nam khi tiếp cận thị trường Thổ Nhĩ Kỳ. Vẫn phải đối mặt với không ít rào cản:
- Cạnh tranh từ nguồn cung nội địa: Thổ Nhĩ Kỳ là quốc gia có nền nông nghiệp phát triển, sản xuất dồi dào nhiều loại trái cây ôn đới. Do đó nhu cầu nhập khẩu chung không lớn như các thị trường Đông Á hay Trung Đông.
- Khoảng cách địa lý & Chi phí Logistics: Hành trình vận chuyển xa khiến chi phí logistics tăng cao và kéo dài thời gian. Tạo áp lực lớn cho khâu bảo quản các loại trái cây tươi có thời hạn sử dụng ngắn.
- Rào cản kỹ thuật & Thuế quan: Thổ Nhĩ Kỳ áp dụng quy định nghiêm ngặt về an toàn thực phẩm, kiểm dịch thực vật và truy xuất nguồn gốc. Ngoài ra, do chưa có Hiệp định thương mại tự do (FTA) giữa hai nước. Trái cây Việt Nam vẫn chịu thuế nhập khẩu theo biểu thuế MFN. Làm giảm lợi thế cạnh tranh về giá.
3. Khuyến nghị giải pháp thúc đẩy xuất khẩu bền vững
Để từng bước chinh phục thị trường Thổ Nhĩ Kỳ và nâng cao giá trị cạnh tranh. Thương vụ Việt Nam đưa ra các giải pháp trọng tâm cho doanh nghiệp:
- Tuân thủ tiêu chuẩn chất lượng: Đáp ứng nghiêm ngặt các quy định về kiểm dịch thực vật, an toàn thực phẩm. Truy xuất nguồn gốc và kiểm soát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật.
- Đầu tư công nghệ sau thu hoạch: Nâng cấp công nghệ bảo quản lạnh, đóng gói và quy trình logistics. Nhằm kéo dài tuổi thọ sản phẩm sau vận chuyển dài ngày.
- Xây dựng thương hiệu quốc gia: Chuyển dịch từ việc xuất khẩu thô/hàng hóa nguyên liệu sang xuất khẩu sản phẩm có thương hiệu rõ ràng.
- Tập trung kênh phân phối cao cấp: Ưu tiên hợp tác với các nhà nhập khẩu thực phẩm cao cấp, chuỗi siêu thị hiện đại và hệ thống HORECA. Những kênh tiêu thụ có khả năng chấp nhận mức giá cao cho sản phẩm chất lượng.
