QUY TRÌNH KỸ THUẬT TRỒNG VÀ CHĂM SÓC CÂY ĂN QUẢ CÓ MÚI CHUẨN XÁC

Nhóm cây ăn quả có múi (cam, chanh, quýt, bưởi, tắc…) là những loại cây trồng mang lại giá trị kinh tế cao và thu nhập ổn định cho nhà vườn. Cây có hệ thống rễ cọc cắm sâu kết hợp với rễ cám phân bố chủ yếu ở tầng đất mặt. Hoa ra rộ cùng cành non và có hương thơm đặc trưng.

Để vườn cây ăn quả có múi sinh trưởng khỏe mạnh, đạt năng suất cao và duy trì tuổi thọ lâu dài. Bà con cần nắm vững các yêu cầu kỹ thuật từ khâu chuẩn bị đến chăm sóc và thu hoạch dưới đây.

1. Yêu cầu sinh thái và điều kiện phát triển

• Nhiệt độ: Tăng trưởng tốt trong khoảng 13 – 38 độ, thích hợp nhất từ 23 – 29 độ.
• Ánh sáng: Cây không thích hợp với ánh sáng gắt chiếu trực tiếp. Cường độ ánh sáng lý tưởng dao động từ 10.000 – 15.000 lux.
• Ẩm độ & Lượng mưa: Độ ẩm đất thích hợp đạt 70% – 80%. Độ ẩm không khí 75%, lượng mưa trung bình từ 1.000 – 2.000 mm/năm.
• Đất trồng: Thích hợp nhất trên đất phù sa tơi xốp, giàu hữu cơ. Có độ pH cân bằng và khả năng thoát nước tốt.

2. Kỹ thuật chuẩn bị đất và mật độ trồng

Tiêu chuẩn chọn giống và mật độ

• Tiêu chuẩn giống: Chọn cây con khỏe mạnh, bộ lá xanh mướt, thân cây thẳng chắc, không mang mầm bệnh.
• Khoảng cách trồng:
  • Đối với bưởi: 5m x 5m; 6m x 6m
  • Đối với cam sành: 2.5m x2.5m ; 2m x 3m

Chuẩn bị mô và trồng cây

• Đắp mô: Sử dụng đất mặt ruộng hoặc đất bãi sông phơi khô đắp thành mô có đường kính 0.5 – 1m, chiều cao từ 0.3 – 0.6m. Đào hố giữa mô với kích thước rộng 30cm, sâu 40cm.
• Phối trộn phân lót: Trộn hỗn hợp phân chuồng hoai mục, tro trấu và đất khô theo tỷ lệ 2:1:1. Cho một lớp hỗn hợp xuống đáy hố trước khi đặt bầu.
• Kỹ thuật đặt cây: Đặt bầu cây sao cho mặt bầu ngang bằng với mặt mô, nén chặt đất xung quanh gốc. Cắm cọc chéo cố định thân cây để tránh bị xô lay do gió.
• Xử lý đất tiền canh tác: Trồng các cây họ đậu hoặc điền thanh 2 – 3 vụ rồi cày vùi làm phân xanh. Kết hợp bón vôi bột cải tạo đất trước khi đặt cây. Với cây 2 – 3 năm tuổi, tiến hành đảo rễ, cắt đứt rễ cọc để kích thích rễ tơ phát triển trên tầng đất mặt.

3. Kỹ thuật tưới tiêu, tỉa cành và quản lý thảm cỏ

Tưới và thoát nước

• Tưới nước: Duy trì độ ẩm thường xuyên trong giai đoạn cây con, thời kỳ ra hoa và nuôi quả. Tránh để cây bị sốc nước hoặc khô hạn đột ngột.
• Thoát nước: Cây có múi rất nhạy cảm với tình trạng ngập úng. Vào mùa mưa, cần chủ động nạo vét rãnh thoát nước quanh vườn để nước không bị ứ đọng ở vùng cổ rễ.

Cắt tỉa cành và tạo tán

• Tạo tán cây con: Khi cây đạt chiều cao khoảng 0.5m, tiến hành bấm ngọn để kích thích các mầm bên phát triển. Định hình bộ khung tán dạng hình chữ Y, khống chế chiều cao từ 3 – 3.5m.
• Tỉa cành định kỳ: Thực hiện hàng năm sau khi thu hoạch. Cắt bỏ toàn bộ cành già cỗi, cành sâu bệnh, cành mọc vượt và cành khuất tán để cây tập trung dinh dưỡng.
• Xử lý cây già: Tiến hành cắt hạ tán đối với những cây trên 10 năm tuổi để trẻ hóa vườn cây.

Quản lý thảm cỏ sinh thái

• Dữ lại các loại cỏ mọc thung như cỏ lá tre, cỏ nút áo để giữ ẩm cho đất mùa hè. Chống xói mòn mùa mưa và tạo môi trường cho vi sinh vật có lợi phát triển.
• Tiến hành cắt cỏ 2 – 3lần/năm khi cỏ phát triển quá cao để tránh cạnh tranh dinh dưỡng. Hạn chế tối đa việc sử dụng thuốc trừ cỏ hóa học.

4. Quy trình bón phân theo giai đoạn sinh trưởng

Bà con nên sử dụng phân bón chuyên dùng cho cây có múi, cân đối tỷ lệ NPK theo từng thời kỳ:

1. Lần 1 (Sau thu hoạch): Bón phân có hàm lượng Đạm và Lân cao kết hợp với phân chuồng hoai mục (10 – 20kg/gốc). Giúp cây phục hồi thân lá và kích thích bộ rễ mới.
2. Lần 2 (Trước khi ra hoa): Bón phân có hàm lượng Lân và Kali cao để thúc đẩy phân hóa mầm hoa và tăng tỷ lệ thụ phấn.
3. Lần 3 (Khi đã đậu trái): Bón phân cân đối giúp trái phát triển nhanh, tròn đều.
4. Lần 4 (Trước thu hoạch 2 tháng): Bón phân tăng cường Kali giúp nâng cao độ ngọt, màu sắc vỏ và chất lượng thương phẩm của trái.

5. Thu hoạch và bảo quản

• Thu hoạch: Tiến hành vào những ngày nắng ráo, tránh thu hái sau mưa hoặc khi có sương mù dày. Sử dụng kéo cắt chuyên dụng, không làm xước vỏ hay giập trái.
• Bảo quản: Đặt trái nơi khô ráo, thoáng mát hoặc bảo quản trong kho lạnh. Không xếp quả thành đống lớn để tránh đè nén làm hư hỏng. Quả nên được tiêu thụ hoặc chế biến trong vòng 15 ngày kể từ khi thu hái để đảm bảo hương vị tươi ngon nhất.