Thanh long là loại cây ăn trái mang lại giá trị xuất khẩu cao, nhưng cũng là đối tượng tấn công của rất nhiều dịch hại nguy hiểm. Trong số các loại bệnh thường gặp như nám cành, thối đầu cành, thán thư, thối bẹ… thì bệnh đốm trắng ở cây thanh long và bệnh đốm nâu ở cây thanh long là hai mối đe dọa lớn nhất. Chúng có khả năng lây lan nhanh trên diện rộng, làm giảm năng suất cành và khiến chất lượng trái bị suy giảm nghiêm trọng.
Bài viết này sẽ hướng dẫn bà con cách nhận biết chính xác dấu hiệu gây hại và các biện pháp phòng trừ khoa học, giúp bảo vệ vườn thanh long luôn xanh tốt.
1. Bệnh đốm trắng ở cây thanh long
Bệnh đốm trắng là nỗi ám ảnh lớn của các nhà vườn trồng thanh long vào mùa mưa.
Quy luật phát sinh gây hại
- Thời điểm bùng phát: Bệnh tấn công mạnh vào mùa mưa (từ tháng 5 đến tháng 11 dương lịch).
- Điều kiện tối ưu: Nhiệt độ thích hợp cho nấm phát triển là từ 30 – 35 độ C. Độ ẩm không khí càng cao thì tốc độ lây lan của bào tử nấm càng nhanh.
Triệu chứng nhận biết trên cây
- Giai đoạn đầu: Vết bệnh xuất hiện dưới dạng các chấm trắng li ti nhỏ, hơi lõm nhẹ vào bề mặt bẹ cành hoặc vỏ trái.
- Giai đoạn phát triển: Khi gặp thời tiết mưa nhiều, các đốm trắng này phát triển lan rộng ra. Liên kết lại với nhau thành từng mảng lớn sần sùi gây thối từng mảng bẹ cành hoặc làm hỏng mã trái.

2. Bệnh đốm nâu ở cây thanh long
Bên cạnh đốm trắng, bệnh đốm nâu cũng gây thiệt hại đáng kể đến sức sinh trưởng của cành và khả năng đậu quả.
Quy luật phát sinh gây hại
- Bệnh phát sinh và gây hại nặng khi gặp điều kiện ẩm độ không khí cao.
- Đặc biệt, những ngày thời tiết buổi sáng có sương mù nhiều hoặc sương muối dày đặc. Đây là điều kiện cực kỳ thuận lợi cho nấm bệnh phát triển nhanh.
Triệu chứng nhận biết trên cây
- Vết bệnh xuất hiện trên thân và cành tạo thành các đốm tròn màu nâu giống như mắt cua.
- Các vết bệnh có thể mọc rải rác hoặc tập trung liên kết lại tạo thành những vết loét dọc theo chiều dài của thân cành.
- Hậu quả: Bệnh làm cành phát triển kém cỏi, còi cọc, đồng thời làm hoa sầu muộn và trái non bị rụng hàng loạt.

3. Bảng so sánh nhanh hai loại bệnh hại thanh long
| Tiêu chí | Bệnh đốm trắng (Tắc kè) | Bệnh đốm nâu (Mắt cua) |
| Tác nhân | Nấm Neoscytalidium dimidiatum | Nấm Gloeosporium agaves |
| Dấu hiệu | Chấm trắng nhỏ hơi lõm, sau liên kết thành mảng sần sùi | Đốm tròn màu nâu như mắt cua dọc theo cành |
| Thời điểm | Mùa mưa nóng ẩm 30 – 35 độ C | Độ ẩm cao, buổi sáng nhiều sương mù |
| Tác hại | Gây sần sùi, thối từng mảng lớn trên cành và trái | Làm suy cành, gây rụng hoa và rụng trái non |
4. Các biện pháp phòng trừ bệnh đốm trắng và đốm nâu ở cây thanh long
Để kiểm soát hiệu quả cả hai loại bệnh hại này, bà con cần thực hiện kết hợp giữa biện pháp canh tác bền vững và xử lý bằng thuốc bảo vệ thực vật khi cần thiết.
Biện pháp canh tác khoa học
- Vệ sinh vườn tược: Thường xuyên thăm vườn, cắt tỉa và thu gom toàn bộ các bẹ cành, trái bị nhiễm bệnh mang ra xa khu vực canh tác để tiêu hủy triệt để, cắt đứt nguồn lây nhiễm.
- Khống chế tán thông thoáng: Cắt tỉa bớt tán của các cây trụ sống để vườn luôn nhận được nhiều ánh sáng mặt trời, giúp giảm độ ẩm trong tán thanh long.
- Dọn sạch cỏ dại: Đảm bảo gốc cây sạch cỏ, thông thoáng và thiết kế hệ thống thoát nước vườn tốt, tránh để úng ngập vào mùa mưa hoặc khô hạn kéo dài trong mùa khô.
- Dinh dưỡng cân đối: Bón phân cân đối N-P-K, bổ sung đầy đủ các chất trung vi lượng để vách tế bào cành thanh long săn chắc.
- Bổ sung vi sinh có lợi: Tăng cường bón phân hữu cơ hoai mục phối trộn với nấm đối kháng Trichoderma để cải tạo đất, ức chế các mầm bệnh nấm tồn tại trong đất vườn.
